چگونگی مرخصی زندانیان

مرخصی زندانیان

برای کمک به روابط خانوادگی و اجتماعی زندانیان ، رفع مشکلات ضروری، در چهارچوب آیین نامه سازمان زندانها به زندانیان مرخصی اعطا میگردد.

دادن مرخصی به زندانیان حق تلقی نمیشود و برخورداری از مرخصی منوط به رعایت مقررات زندان و کسب امتیازات لازم میباشد.

شرایط اعطای مرخصی

براساس آیین نامه سازمان زندانها ماده 214، شرایط مرخصی زندانیها  بیان شده است.


محکومین به حبس تا 15 سال باید حداقل یک ششم از مدت حبس را گذرانده باشند.

محکومین بیش از 15 سال و حبس ابد  باید حداقل سه سال از محکومیت را گذرانده باشند.

محکومین با سابقه محکومیت در جرایم عمدی ، به ازای هر سابقه محکومیت یک ماه به نصاب مذکور اضافه میگردد.

محکومینی که به دلیل  عدم پرداخت جزای نقدی یا عدم تأدیه محکومیت مالی (موضوع ماده1 و 2 قانون نحوه اجرای محکومیت‌های مالی) و یا هر دو در زندان باشند، و حداقل یک ماه بابت محکومیت مذکور در حبس باشند، میتوانند مرخصی بگیرند.

معیار برای دریافت مرخصی زندانیان


رعایت مقررات و انضباط در زندان در هر ماه ده امتیاز
همکاری در برقراری نظم و انضباط و پیشگیری از تخلفات داخلی در هر ماه بیست امتیاز
همکاری در انجام فعالیت‌های فرهنگی در هر ماه ده امتیاز
شرکت در نماز جماعت و مراسم مذهبی، در هر ماه سی امتیاز
شرکت در برنامه‌های مربوط به تلاوت، آموزش روخوانی، حفظ قرآن یا نهج‌البلاغه، اخلاق و عقاید، هر برنامه در هر ماه بیست امتیاز
قبولی در آزمون دوره‌های مربوط به روخوانی، ترجمه، درک مفاهیم و حفظ قرآن یا نهج‌البلاغه، اخلاق و عقاید، هر دوره سی امتیاز
شرکت در دوره احکام سطح یک و دو هر کدام در هر ماه ده امتیاز
  قبولی در آزمون احکام سطح یک و دوهر یک سی امتیاز
شرکت در کتابخوانی بیست امتیاز
حفظ قرآن به ازاء هر جزء دویست امتیاز
انتخاب در جشنواره قرآنی شهرستان، استان و یا کشور و یا کسب رتبه در آن، هر کدام صد امتیاز
اشتغال به تحصیل در هر یک از مقاطع تحصیلی هر ماه بیست امتیاز
قبولی در هر دوره تحصیلی سی امتیاز
شرکت در کلاس‌های فرهنگی، هنری و ورزشی در هر ماه بیست امتیاز
شرکت در هر یک از دوره‌های تربیت معلم، آموزشیاری یا مربیگری درون زندان ده امتیاز
گرفتن گواهی در هر یک از دوره‌های تربیت معلم، آموزشیاری یا مربیگری سی امتیاز
تدریس در هر یک از امور آموزشی، فرهنگی و ورزشی در هر ماه بیست امتیاز
کسب رتبه در هر یک از جشنواره‌های فرهنگی، هنری یا مسابقات ورزشی اعم از شهرستان، استان یا کشور سی امتیاز
پذیرش در دانشگاه پنجاه امتیاز
شرکت در کلاس‌های فنی و حرفه‌ای در هر ماه ده امتیاز
اخذ گواهی فنی و حرفه‌ای در هر رشته پنجاه  امتیاز
اشتغال به کار در کارگاه‌ها و انجام امور خدماتی داخل زندان در هر ماه چهل امتیاز
شرکت در دوره مهارت‌های اساسی زندگی هر مهارت پنج امتیاز حداکثر پنجاه امتیاز
اخذ گواهی مربوط به مهارت‌های اساسی زندگی هر مهارت ده امتیاز حداکثر صد امتیاز
شرکت در جلسات و کلاسهای مشاوره و روان درمانی هر ماه بیست امتیاز
ترک کامل اعتیاد به تأیید بهداری زندان دویست امتیاز
پرداخت جزای نقدی به ازای یک ‌درصد از مبلغ جریمه پنج امتیاز
اخذ رضایت شاکی یا شاکیان حداکثر دویست امتیاز(در صورت تعدد شکات میزان امتیازات به تعداد آنها تقسیم میشود.)
سایر اقدامات و فعالیت‌های پیش‌بینی نشده در این بند به تشخیص شورای طبقه‌بندی صد امتیاز


میزان مرخصی زندانیان

براساس آیین نامه سازمان زندانها ماده 215 درباره میزان مرخصی زندانیها بیان شده است که به محکومین حبس جرایم غیرعمدی و محکومینی که به دلیل عدم پرداخت جزای نقدی، دیه و یا محکومیت‌های مالی غیرکیفری در زندان باشند، با کسب امتیازات لازم به ازای هر دو ماه، سه تا پنج روز مرخصی تشویقی دریافت میکنند.

به محکومین سایر جرائم که امتیازات لازم را کسب کنند، در صورت فقدان سابقه محکومیت در جرایم عمدی به ازای هر سه ماه و در صورت وجود سابقه محکومیت در جرائم عمدی به ازای هر چهار ماه، سه تا پنج روز مرخصی تشویقی دریافت میکنند.

زمان مرخصی زنان سرپرست خانوار و مادران دارای فرزند کمتر از ده سال با کسب امتیازات لازم و فقدان سابقه عمدی محکومیت به ازای هر دو ماه سه تا پنج روز مرخصی تشویقی دریافت میکنند.

کسب امتیاز بیشتر از سقف تعیین شده، مرخصی تشویقی برای زندانیان محکوم در پایان هر دوره مرخصی تمدید میشود

تعیین مدت تمدید مرخصی به عهده شورای طبقه‌بندی بوده و در هر صورت نباید این مدت بیشتر از سقف مرخصی در هر دوره باشد

اگر فاصله محل سکونت زندانی تا محل تحمل کیفر وی بیش از صد کیلومتر باشد، به تشخیص شورای طبقه‌بندی و به تناسب فاصله راه بین یک تا چهار روز برای ایاب‌وذهاب به مدت مرخصی اضافه میشود.

براساس آیین نامه سازمان زندانها ماده 216

محکومینی که به تشخیص پزشک زندان، نیاز به بستری شدن در مراکز درمانی خارج از زندان را دارند بدون در نظر گرفتن شرایط مذکور در ماده 214 می‌توانند برای یک دوره معالجه، جهت بستری ‌شدن از مرخصی استفاده کنند. و در صورت نیاز به ادامه بستری بیش از یک ماه بنا به تشخیص بیمارستان و تأیید پزشکی قانونی مرخصی تمدید میشود. در این صورت باید تاریخ و محل بستری مشخص شود، تا در صورت لزوم از طرف یگان حفاظت زندان بازدید و سرکشی گردد.

شرط اساسی اعطای مرخصی به محکومین در ماده 217 موکول به تصویب شورای طبقه‌بندی زندان و اخذ تأمین مناسب توسط مقام قضایی مربوطه شده و بیان گردیده تأمین مأخوذه برای اعطای مرخصی محکومین، حسب مورد پس از تفهیم به زندانی یا وثیقه‌گذار و یا کفیل برای مرخصی‌های بعدی نیز دارای اعتبار بوده و ملاک عمل است.

دادستان محل و یا رئیس حوزه قضایی بخش که عهده‌دار وظایف دادستان است ، با رعایت شرایط پیش‌بینی شده در این فصل با گرفتن تأمین مناسب، رأساً نسبت به اعطای مرخصی اقدام میکند.

شرایط اعطای مرخصی به زندانیان در مواقع اضطراری در ماده 220  آیین نامه سازمان زندانها آمده است.

  در مواقع اضطراری و بروز حوادث غیرمترقبه متهمین و محکومینی که واجد شرایط اعطای مرخصی نیستند، می‌توانند بنا به تشخیص شورای طبقه‌بندی و موافقت قاضی مجری حکم یا رئیس حوزه قضایی و یا مقام بازداشت‌کننده حداکثر به‌مدت دوازده ساعت در روز به صورت تحت‌الحفظ به مرخصی بروند.



مستثنیات اعطای مرخصی

براساس آیین نامه سازمان زندانها در ماده 221 در خصوص محکومین و متهمینی که از اعطای مرخصی مستثنی هستند آمده است

محکومین جرایم سرقت مسلحانه و یا مقرون به آزار، ربودن مال دیگری از طریق کیف‌زنی، جاسوسی، اقدام علیه امنیت کشور، آدم‌ربایی، جرایم باندی و سازمان یافته، تجاوز به عنف، دایرکردن مراکز فساد و فحشاء، اسیدپاشی، اخلال در نظام اقتصادی، ورود، تولید، توزیع و فروش مشروبات الکلی، قاچاق مسلحانه و یا عمده مواد مخدر و روانگردان‌ها.

محکومین دارای سه سابقه محکومیت به ارتکاب همان جرم.
محکومین به شرارت
محکومین به قصاص و اعدام.


‌تبصره 1 ـ منظور از قاچاق عمده مواد مخدر و روانگردان‌ها مواردی که مجازات قانونی جرم حبس ابد یا اعدام است.
‌تبصره 2 ـ اعطای مرخصی به محکومین جرم سرقت در ایام نوروز ممنوع است.

‌تبصره 3 ـ منظور از قاچاق عمده مواد مخدر و روانگردان‌ها مواردی که مجازات قانونی جرم حبس ابد یا اعدام است.
‌تبصره 4 ـ اعطای مرخصی به محکومین جرم سرقت در ایام نوروز ممنوع است.

ماده 224 آیین نامه سازمان زندانها

محکومی که به هر دلیل شرایط لازم برای دریافت مرخصی را ندارد،در مواقع اضطراری و یا خاص به پیشنهاد شورای طبقه‌بندی و موافقت دادستان محل، می‌تواند یک نوبت مرخصی دریافت کند.

مدت مرخصی زندانیان جزو مدت محکومیت آنان محاسبه میشود

در صورت غیبت، ایام غیبت جزء مدت محکومیت حساب نمیشود.

اگر زندانی پس از دریافت مرخصی غیبت کند، علاوه بر مجازات قانونی برای بار اول به مدت شش ماه و برای بار دوم یک سال و برای نوبت سوم تا پایان مدت محکومیت از مرخصی محروم خواهد شد

اگر زندانی بعد از پایان مرخصی به زندان مراجعه نکند، و توسط مأمورین دستگیر و تحویل زندان شود تا پایان مدت محکومیت از مرخصی محروم میشود.

اگر غیبت زندانی به تائید دادستان محل، رئیس حوزه قضایی بخش که عهده‌دار وظایف دادستان است و یا شورای طبقه‌بندی، موجه باشد، زندانی غائب از مرخصی مشمول حکم این ماده نمیشود.

براساس آیین نامه سازمان زندانها ماده 226  اگر زندانی در زمان مرخصی مرتکب جرمی شود :

زندانی در زمان  مرخصی و یا اشتغال خارج از زندان مرتکب جرم عمدی شود، برای بار اول تا یک سال و برای بار دوم تا دو سال و برای بار سوم تا سه سال از مرخصی محروم میگردد.

براساس آیین نامه سازمان زندانها ماده 227 در خصوص نظارت برزندانیان در ایام مرخصی امده است که

دادستان یا شورای طبقه‌بندی  برای زندانیانی که به مرخصی میروند، تکالیفی از قبیل معرفی نوبه ای به مرجع انتظامی، عدم حضور در برخی از اماکن در حین مرخصی مقرر کند. و چنانچه زندانیان دستورات صادره را رعایت نکنند،، باقی مانده مرخصی آنان لغو  و از یک نوبت مرخصی بعدی محروم میشوند.

آیت الله آملی لاریجانی رییس قوه قضاییه در تاریخ 07/04/1391 در راستای ساماندهي زندانيان و کاهش جمعيت کيفري زندان ها دستورالعملی را  در 29 ماده صادر کردند که در ماده 14 تا 16 این دستورالعمل و تحت عنوان (توسعه فعاليت شوراي طبقه بندي زندانيان و تسهيل در مرخصي ها) لازم است شوراي طبقه بندي زندانيان با رياست قاضي ناظر زندان، حداقل هفته اي يک بار به صورت مرتب و مستمر تشکيل جلسه داده و درخصوص مرخصي و درخواست هاي آزادي مشروط و عفو زندانيان واجد شرايط و ساير مواردي که در آيين نامه اجرايي سازمان زندان ها و اقدامات تاميني و تربيتي کشور براي اين شورا مقرر شده است، تصميم گيري کند.

امتياز لازم جهت استفاده از مرخصي زندانيان مندرج در آيين نامه سازمان زندانها  از دویست  به صد تغيير کرده و ميزان مرخصي در هر نوبت از سه تا پنج روز به پنج تا ده روز اصلاح شد  تا افراد بيشتري بتوانند از امتياز مرخصي بهره مند شوند

تامين لازم جهت اعطاي مرخصي به زندانيان، همان تامينات مندرج در ماده 132 قانون آيين دادرسي کيفري است،

  در مورد محکوميت هاي سبک و افرادي که باقيمانده محکوميت آنان کمتر از سه ماه است،و افرادي که اطمينان به بازگشت آنان وجود دارد، با تشخيص قاضي ناظر زندان يا قاضي اجراي احکام با صدور قرار التزام به قول شرف يا التزام به حضور با تعيين وجه التزام، مرخصی اعطا میشود.

چگونگی مرخصی زندانیان
تماس بگیرید